{"id":237,"date":"2015-05-25T10:31:26","date_gmt":"2015-05-25T08:31:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/?p=237"},"modified":"2015-05-25T15:51:06","modified_gmt":"2015-05-25T13:51:06","slug":"zapomniana-laczniczka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/?p=237","title":{"rendered":"ZAPOMNIANA \u0141\u0104CZNICZKA"},"content":{"rendered":"
\"Zdj\u0119cie<\/a>

Zdj\u0119cie z 1946 roku, zrobione w Wk. Brytanii, gdzie El\u017cbieta Pr\u0105dzy\u0144ska-Zboi\u0144ska dotar\u0142a po wyzwoleniu z niemieckiego obozu jenieckiego w Oberlangen.<\/p><\/div>\n

Gdy 30 czerwca, jak co roku, w Warszawie odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie uroczysty apel przed pomnikiem dow\u00f3dcy Armii Krajowej, gen. Stefana Roweckiego-Grota, warto b\u0119dzie wspomnie\u0107 skromn\u0105 osob\u0119 jego \u0142\u0105czniczki El\u017cbiety Pr\u0105dzy\u0144skiej-Zboi\u0144skiej, towarzysz\u0105cej mu od listopada 1939 roku do ostatniego dnia dzia\u0142alno\u015bci „Grota” jako komendanta AK.
\nEl\u017cbieta Pr\u0105dzy\u0144ska-Zboi\u0144ska zmar\u0142a 26 listopada 2004 roku. Mia\u0142a 89 lat. Odznaczona za \u017cycia dwukrotnie Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Armii Krajowej oraz Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta, mia\u0142a godny jej randze majora Wojska Polskiego pogrzeb na cmentarzu Pow\u0105zkowskim (d. Wojskowym)\u00a0 w asy\u015bcie kapelana i plutonu \u017co\u0142nierzy. Zaden z powa\u017cnych dziennik\u00f3w w Polsce nie zamie\u015bci\u0142 jednak wspomnienia o niej. Na podstawie rozmowy z ni\u0105 sam\u0105 oraz rozm\u00f3w z jej rodzin\u0105 i jednym z polskich historyk\u00f3w, mam zaszczyt naprawi\u0107 to przeoczenie.
\nW czerwcu 2003 r., w sze\u015b\u0107dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 aresztowania przez gestapo genera\u0142a Roweckiego, odwiedzi\u0142em El\u017cbiet\u0119 w domu opieki w Jab\u0142onnej pod Warszaw\u0105. Male\u0144ka i krucha, niczym filigran z chi\u0144skiej porcelany, nosi\u0142a znamiona dawnej dziewcz\u0119cej urody, za\u015b umys\u0142 i pami\u0119\u0107 mia\u0142a ca\u0142kiem sprawne. M\u00f3wi\u0142a o zdarzeniach fatalnego poranka 30 czerwca 1943 roku, jakby mia\u0142y miejsce bardzo niedawno.
\nSpotka\u0142a si\u0119 ze swym dow\u00f3dc\u0105 na rogu ulic Niemcewicza i Gr\u00f3jeckiej. Genera\u0142 wysiad\u0142 z tramwaju jad\u0105cego z Powi\u015bla. By\u0142 – jak zwykle – bez obstawy. Razem przeszli kr\u00f3tki odcinek ulicy Gr\u00f3jeckiej do placu Narutowicza. Na tym placu obecnie jest p\u0119tla tramwajowa, ale w\u00f3wczas, m\u00f3wi\u0142a El\u017cbieta, by\u0142 tam typowy warszawski bazar ze straganami i przekupkami. Wtopili si\u0119 w t\u0142um. Genera\u0142 przyj\u0105\u0142 od niej paczk\u0119 lub kopert\u0119 z pieni\u0119dzmi.
\n„Po\u017cegnali\u015bmy si\u0119 na \u015brodku placu – wspomina\u0142a – on raz jeszcze odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119, pomacha\u0142 mi r\u0119k\u0105 i u\u015bmieichn\u0105\u0142 si\u0119 do mnie.”
\nW tym momencie – 60 lat p\u00f3\u017cniej – rozp\u0142aka\u0142a si\u0119. Genera\u0142 odszed\u0142 na spotkanie swego losu w kierunku ul. Spiskiej, dok\u0142adny za\u015b opis wydarze\u0144 owego dnia czytelnicy znajd\u0105 w relacjach historyk\u00f3w. Mnie jednak nie o dok\u0142adno\u015b\u0107 opisu chodzi\u0142o, lecz o \u0142adunek uczuciowy, kt\u00f3rym przpe\u0142nione by\u0142o opowiadanie Eli, czuj\u0105cej co\u015b znacznie g\u0142\u0119bszego ni\u017c sympati\u0119 do swego genera\u0142a.
\nZafascynowany uczuciem promieniuj\u0105cym z bardzo ju\u017c wiekowej, a wci\u0105\u017c dziwnie m\u0142odzie\u0144czej osoby, zadawa\u0142em kolejne pytania, wreszcie – niedyskretnie! – spyta\u0142em o m\u0119\u017ca, przebywaj\u0105cego w\u00f3wczas w niemieckim obozie jenieckim. Jej oczy rozb\u0142ys\u0142y, lecz inaczej. By\u0142 in\u017cynierem, zmobilizowanym do wojska w stopniu porucznika. Przetrzymywano go w oflagu gdzie\u015b niezbyt daleko od Warszawy, bowiem jesieni\u0105 1939 roku El\u017cbieta uda\u0142a si\u0119 tam z matk\u0105 w odwiedziny. Dosta\u0142y si\u0119 do obozu bez trudu, za\u015b przed widzeniem z m\u0119\u017cem El\u017cbieta rozmawia\u0142a z polskim w\u0142a\u015bcicielem zak\u0142adu krawieckiego, po\u0142o\u017conego na skraju obozu, z niestrze\u017conym przez Niemc\u00f3w wyj\u015bciem na \u015bwiat. „Krawiec zaproponowa\u0142 mi, abym przyprowadzi\u0142a m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry po chwili wyjdzie na zewn\u0105trz w cywilnym ju\u017c ubraniu. Pe\u0142na podniecenia, pobieg\u0142am do niego z t\u0105 propozycj\u0105, a on na to: „Ale\u017c to mo\u017ce by\u0107 niebezpieczne!”. I nie wiedzia\u0142 biedak – powiedzia\u0142a mi
\nEl\u017cbieta – i\u017c w tym momencie przesta\u0142 by\u0107 moim m\u0119\u017cczyzn\u0105”.
\nRozwiod\u0142a si\u0119 z nim po wojnie.
\nPo co o tym pisz\u0119? Pragn\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 ho\u0142d El\u017cbiecie, kt\u00f3r\u0105 niewielu ju\u017c pami\u0119ta, za\u015b w zaprzyja\u017cnionej redakcji dziennika Rzeczpospolita po jej \u015bmierci uznano, \u017ce je\u015bli niewielu pami\u0119ta, to i przypomnia\u0107 nie warto. Opr\u00f3cz jej postaci, pragn\u0119 tak\u017ce przypomnie\u0107 star\u0105 prawd\u0119: okoliczno\u015bci losu sprawiaj\u0105, \u017ce pi\u0119kne kobiety bior\u0105 sobie za partner\u00f3w rozmaitych pan\u00f3w, jednak kocha\u0107 wol\u0105 m\u0119\u017cczyzn dzielnych.<\/p>\n

Jerzy Jastrz\u0119bowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy 30 czerwca, jak co roku, w Warszawie odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie uroczysty apel przed pomnikiem dow\u00f3dcy Armii Krajowej, gen. Stefana Roweckiego-Grota, warto b\u0119dzie wspomnie\u0107 skromn\u0105 osob\u0119 jego \u0142\u0105czniczki El\u017cbiety Pr\u0105dzy\u0144skiej-Zboi\u0144skiej, towarzysz\u0105cej mu od listopada 1939 roku do ostatniego dnia dzia\u0142alno\u015bci „Grota” jako komendanta AK. El\u017cbieta Pr\u0105dzy\u0144ska-Zboi\u0144ska zmar\u0142a 26 listopada 2004 roku. Mia\u0142a 89 lat. Odznaczona […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":249,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237\/revisions\/249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jerzyjastrzebowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}